Χρόνια έλκη / Κατακλίσεις

Τί είναι χρόνιο έλκος;

Τα χρόνια έλκη είναι χρόνιες πληγές που δεν επουλώνονται μέσα σε προβλέψιμο χρονικό διάστημα. Σε αυτή την κατηγορία των ελκών περιλαμβάνονται :
Τα έλκη πίεσης, τα φλεβικά έλκη, τα αρτηριακά έλκη, τα έλκη από χειρουργικά τραύματα.

Τα χρόνια έλκη είναι επώδυνα και επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Αυξάνουν τον κίνδυνο νοσηλείας και παρατεταμένης παραμονής στο νοσοκομείο.

Το τραύμα που δημιουργείται ορίζεται ως μία πληγή που διακόπτει την συνέχεια του δέρματος. Η ύπαρξη ενός τέτοιου τραύματος μπορεί να προκαλέσει πόνο, διαταραχές του ύπνου, κατάθλιψη και γενικώς χαμηλού επιπέδου ποιότητας ζωής.

Οι φάσεις της επούλωσης

Οι φάσεις της οξείας επούλωσης πληγών είναι :

• η φλεγμονώδης φάση
• η πολλαπλασιαστική φάση
• η φάση αναδιαμόρφωσης
  
  

Διατροφή και επούλωση χρόνιων ελκών

Η διαχείριση των ελκών περιλαμβάνει τη σωστή προετοιμασία του τραύματος, τη χρήση κατάλληλων επιθεμάτων, αλλά και τη ρύθμιση των λοιπών παραγόντων που επηρεάζουν την επούλωση του τραύματος.

Μία σωστή θεραπεία επούλωσης ελκών περιλαμβάνει και μία επαρκή και σωστή διατροφή του ασθενή. Οταν υπάρχουν διατροφικές ελλείψεις στο διαιτολόγιο του ασθενούς, τότε οι φυσιολογικές διαδικασίες επούλωσης δε λειτουργούν, με αποτέλεσμα τα στάδια της επούλωσης των πληγών να μη μπορούν να ολοκληρωθούν.

Επίσης, η υποθρεψία ή η σαρκοπενία μπορούν να είναι οι αιτίες εμφάνισης και ανάπτυξης ενός χρόνιου έλκους.
Ηλικιωμένοι ασθενείς σε κακή διατροφική κατάσταση και με χαμηλό σωματικό βάρος διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης έλκους πίεσης.

Μελέτες δείχνουν ότι η υποθρεψία επηρεάζει αρνητικά τη διαδικασία επούλωσης των πληγών. Οι ελλείψεις σε βασικά θρεπτικά συστατικά, όπως η πρωτείνες, μπορούν να παρατείνουν τη φάση 1 μειώνοντας τον πολλαπλασιασμό των ινοβλαστών και το σχηματισμό κολλαγόνου.

Συνιστάται διατροφικός έλεγχος όλων των ασθενών που διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ελκών, προκειμένου να αποφευχθεί η υποθρεψία και το πρωτεινικό έλλειμμα.

Ο στόχος είναι η διατήρηση του σωματικού βάρους και η παροχή επαρκών θρεπτικών συστατικών για τη βελτιστοποίηση της διαδικασίας και του χρόνου επούλωσης.

Ανάγκες σε θερμίδες

Οι κατευθυντήριες γραμμές του European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) σε συνεργασία με το National Pressure Ulcer Advisory Panel (NPUAP) συνιστούν τουλάχιστον 30-35 kcal ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα ως γενική οδηγία για ασθενείς με έλκη κατάκλισης (πίεσης).

Ανάγκες σε πρωτεΐνη

Η πρωτεΐνη είναι άκρως απαραίτητη γιά τη σύνθεση των ενζύμων που εμπλέκονται στην επούλωση των πληγών, τη σύνθεση του κολλαγόνου και το σχηματισμό του συνδετικού ιστού.

Η συνιστώμενη πρόσληψη πρωτεΐνης που σχετίζεται με την επούλωση τραυμάτων είναι : 1,25-1,5 g/kg σωματικού βάρους/ημέρα για ασθενείς με χρόνια έλκη. 

Συνιστάται πάντα η παρακολούθηση του επιπέδου ενυδάτωσης και της σωστής νεφρικής λειτουργίας.

Βιβλιογραφία:

1. Reddy M. Pressure ulcers. BMJ Clinical Evidence, 2011.
2. HSE National Wound Management Guidelines 2018. Health Service Executive. 
3. Gorecki C, Brown J, Nelson E et al. Impact of Pressure Ulcers on Quality of Life in Older Patients: A Systematic Review. JAGS, 2009.
4. Stratton RJ, Ek AC, Engfer M, Moore Z, Rigby P, Wolfe R, Elia M. Enteral nutritional support in prevention and treatment of pressure ulcers: a systematic review and meta-analysis. Ageing Res Rev 2005.
5. European Pressure Ulcers Advisory Panel, National Pressure Injury Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Quick Reference Guide. Emily Haesler (Ed.). EPUAP/NPIAP/PPPIA: 2019.
6.  Irish Nutrition & Dietetic Institute Nutrition Support Reference Guide 2015